अँटेरिअर विरुद्ध पोस्टेरिअर प्लॅसेंटा: नेमका फरक काय?

तुम्ही गरोदर असताना, प्रत्येक स्कॅन आणि रिपोर्ट तुमच्यासाठी अगदी भारावून टाकणारा असतो. गर्भावस्थेत तुमच्या डॉक्टरकडून तुम्ही वारंवार प्लेसेंटाच्या स्थितीबद्दल ऐकत असाल - जी अँटेरिअर किंवा पोस्टेरियर दोन प्रकारची असू शकते. तुम्ही जर विचार करत असाल की याचा काय अर्थ आहे आणि याचा तुमच्या गर्भावस्थेवर काय परिणाम होतो, तर तुम्ही एकटे नाही ज्यांना असा प्रश्न पडला आहे.

हेच प्लेसेंटा तुमच्या बाळाला ऑक्सीजन आणि पोषण पोहोचवण्याचे आणि अनावश्यक पदार्थ बाहेर काढण्याचे देखील काम करतात. हे गर्भाशयाच्या भिंतीला चिकटलेले असते, पण याची नेमकी स्थिती ही वेगवेगळी असू शकते. काही महिलांमध्ये ही स्थिती गर्भाशयाच्या पुढच्या बाजूला असते किंवा काही महिलांच्या बाबतीत हे गर्भाशयाच्या मागच्या बाजूला स्थित असू शकते - या दोन्ही स्थिती अगदीच सामान्य आहेत पण दोन्हीमध्ये किंचित फरक आहे.

याठिकाणी, आपण अँटेरिअर आणि पोस्टेरियर प्लेसेंटा म्हणजेच पुढच्या आणि मागच्या बाजूला स्थित प्लेसेंटा मधील फरक जाणून घेणार आहोत, यांची स्थिती तुमच्या गर्भावस्थेवर कशाप्रकारे परिणाम करते, आणि याचे संभाव्य जोखीम आणि फायदे देखील जाणून घेणार आहोत.

अँटेरिअर प्लॅसेंटा म्हणजे काय?

अँटेरिअर प्लॅसेंटा म्हणजे जो गर्भाशयाच्या पुढील बाजूच्या भिंतीला म्हणजे बेंबीच्या आतील बाजूला चिकटलेले असते. जेव्हा फलित अंडे गर्भाशयाच्या पुढील बाजूच्या भिंतीला चिकटते तेव्हा ही स्थिती निर्माण होते. प्लेसेंटा तुमच्या गर्भाशयाच्या भिंतीच्या आणि बाळाच्या मध्ये स्थित असते, हे एका उशी सारखे काम करते, ज्यामुळे नवजात बाळाच्या हालचाली अनुभवण्या मध्ये अडचण निर्माण होऊ शकते.

या प्रकारचा प्लेसेंटा अगदीच सामान्य आहे आणि यामुळे कोणतीही गंभीर समस्या निर्माण होत नाही. तथापि, यामुळे कधी-कधी तुमच्या तुमचे डॉक्टरला तुमच्या रूटीन चेकअपच्या वेळेस बाळाच्या हृदयाचे ठोके तपासताना अडथळा निर्माण होऊ शकतो कारण हा प्लेसेंटा बाळाच्या अगदी समोरच्या बाजूला तयार झालेला असतो.

अँटेरिअर प्लॅसेंटा किंवा पुढच्या बाजूला तयार झालेला प्लेसेंटा असलेल्या महिलांना खालील अनुभव येऊ शकतात:

• गर्भाच्या हालचाली उशिरा जाणवणे: पोट आणि बाळ यांच्यामध्ये प्लेसेंटा असल्यामुळे बाळाच्या हालचाली आधी यावर आदळतात त्यामुळे कदाचित तुम्हाला या हालचाली काही काळ उलटून गेल्यावर जाणवायला लागू शकतात.
• अल्ट्रासाऊंड इमेजिंग मध्ये अडथळा निर्माण होऊ शकतो: अँटेरिअर प्लॅसेंटामुळे सोनोग्राफी करताना तुमच्या बाळाची स्पष्ट इमेज मिळण्यामध्ये अडथळा निर्माण होऊ शकतो.
• संभाव्य जोखीम: काही केसेस मध्ये, अँटेरिअर प्लॅसेंटा वाढू शकतो आणि प्लेसेंटा प्रिव्हियाचा म्हणजे प्लेसेंटामुळे सर्व्हिक्स झाकले जण्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो. या परिस्थितीत काळजी घेणे गरजेचे ठरते.

हे काही किरकोळ फरक असले, तरी बऱ्याच केसेसमध्ये अँटेरिअर प्लॅसेंटामुळे गर्भावस्थेत कोणताही विशेष त्रास होत नाही.

पोस्टेरियर प्लेसेंटा म्हणजे काय?

पोस्टेरियर प्लेसेंटा म्हणजे जो गर्भाशयाच्या मागच्या बाजूच्या भिंतीला म्हणजेच मणक्याच्या बाजूला चिकटलेले असते. ही देखील एक सामान्य प्लेसेंटा स्थिती आहे.

पोस्टेरियर प्लेसेंटा किंवा मागच्या बाजूला तयार झालेला प्लेसेंटा असलेल्या महिलांना खालील अनुभव येऊ शकतात:

• बाळाच्या हालचाली लवकर आणि स्पष्टपणे जाणवणे: प्लेसेंटा बाळाच्या मागे स्थित असल्यामुळे, बाळाच्या हालचाली इतर कुठेही न आदळता पोटात बाहेरून देखील स्पष्टपणे जाणवतात.
• अल्ट्रासाऊंड इमेजिंग सोपे होते: स्कॅन्स मध्ये बाळाचा चेहरा आणि शरीर स्पष्टपणे दिसू शकते, ज्यामुळे इमेज देखील स्पष्ट येतात.
• डॉप्लर रीडिंग सहज घेता येतात: प्लेसेंटामुळे बाळासाठी कोणताही अडथळा निर्माण होत नसल्यामुळे डॉप्लरच्या मदतीने बाळाच्या हृदयाचे ठोके सहज ऐकू येऊ शकतात.

पोस्टेरियर प्लेसेंटाचे अनेक फायदे आहेत, वेळोवेळी गर्भाच्या हालचाली टिपता येणे, ज्यामुळे गर्भावस्थेत आईला बाळाचे स्वास्थ्य चांगले आहे हे सुनिश्चित करण्यामध्ये मदत होते.

अँटेरिअर आणि पोस्टेरियर प्लेसेंटामधील काही महत्त्वाचे फरक

जरी दोन्ही प्लेसेंटा स्थिती सामान्य असल्या तरी या दोन्ही मधील काही महत्त्वाचे फरक खालीलप्रमाणे आहेत:

विशिष्ट समस्या वगळता दोन्ही स्थिती सामान्य आहेत आणि सर्वसाधारणपणे हानिकारक नसतात.

प्लेसेंटाच्या स्थितीचा गर्भावस्थेवर कशाप्रकारे परिणाम होऊ शकतो?

तुमच्या प्लेसेंटाची स्थिती काही प्रमाणात गर्भावस्थेच्या काही पैलूंवर परिणाम करू शकते पण सुखरूप डिलिव्हरीशी या स्थितींचाकाही संबंध नाही.

1. गर्भाची हालचाल: अँटेरिअर प्लॅसेंटा असल्यास तुम्हाला बाळाच्या हालचाली जरा उशिरा जाणवतात, आणि जर आणि पोस्टेरियर प्लेसेंटा असेल तर बाळाच्या हालचाली लवकर आणि अधिक स्पष्टपणे जाणवतात.
2. अल्ट्रासाऊंड सुस्पष्टता: अँटेरिअर प्लॅसेंटा असल्यास अल्ट्रासाऊंड तपासणी जरा आव्हानात्मक असू शकते, पण याचा बाळाच्या आरोग्यावर काही विपरीत परिणाम होत नाही.
3. लेबर आणि डिलिव्हरी: अँटेरिअर असो किंवा पोस्टेरियर प्लेसेंटा असो दोन्ही स्थितींमध्ये लेबरदरम्यान प्लेसेंटा प्रिव्हियाचा धोका सोडल्यास इतर कोणताही धोका नाही

बऱ्याचशा महिला दोन्हीपैकी कोणत्याही प्लेसेंटा स्थिती निर्माण झाल्या तरी सामान्य गर्भावस्था आणि डिलिव्हरी अनुभवतात.

अँटेरिअर आणि पोस्टेरियर प्लेसेंटा स्थितींसंबंधी जोखीम आणि फायदे

जरी दोन्ही प्लेसेंटा स्थिती सुरक्षित असल्या, तरी त्यांच्या संबंधी जोखीम आणि फायदे खालीलप्रमाणे आहेत:

अँटेरिअर प्लॅसेंटा संबंधी जोखीम

• गर्भाच्या हालचाली उशिरा जाणवणे: गर्भावस्थेत तुम्हाला बाळाच्या हालचाली जरा उशिरा जाणवतील.
• अल्ट्रासाऊंड आणि डॉप्लर संबंधी आव्हान: बाळाच्या हृदयाचे ठोके ऐकणे आव्हानात्मक होऊ शकते.
• प्लेसेंटा प्रिव्हियाचा धोका वाढतो: काही केसेसमध्ये, अँटेरिअर प्लॅसेंटा खालच्या बाजूला स्थित असू शकतो, ज्यामुळे प्लेसेंटा प्रिव्हियाचा धोका वाढतो.

पोस्टेरियर प्लेसेंटा संबंधी फायदे

• बाळाच्या हालचाली लवकर आणि स्पष्ट: तुम्हाला बाळाच्या हालचाली लवकर आणि स्पष्ट जाणवतात.

• अल्ट्रासाऊंड सुस्पष्टता: बाळाचा चेहरा आणि शरीर सहज दिसू शकतात.
• लेबर संबंधी निरीक्षण सोपे होते: बाळाच्या हृदयाचे ठोके सहज ओळखता येतात.

अँटेरिअर आणि पोस्टेरियर प्लेसेंटा स्थितींपासून होणारे फायदे आणि दुष्परिणाम

अँटेरिअर प्लॅसेंटाचे फायदे

✔ उशी सारखे काम करते, ज्यामुळे गर्भावस्थेतील बाळाच्या ठळक हालचाली जरा हळुवारपणे जाणवतात.

✔ पूर्णपणे सामान्य आहे आणि काळजीचे कारण नाही.

✔ बऱ्याच केसेसमध्ये लेबर किंवा डिलिव्हरीवर कोणताही विपरीत परिणाम नाही.

अँटेरिअर प्लॅसेंटाचे दुष्परिणाम

✖ बाळाच्या हालचाली उशिरा जाणवतात.

✖ डॉप्लर आणि अल्ट्रासाऊंडद्वारे निरीक्षण करणे आव्हानात्मक ठरते.

✖ प्लेसेंटा प्रिव्हियाचा धोका होण्याची शक्यता वाढते.

पोस्टेरियर प्लेसेंटाचे फायदे

✔ बाळाची हालचाल सहज जाणवते, ज्यामुळे बाळ सुरक्षित असल्याची खात्री होते.

✔ अल्ट्रासाऊंड इमेजिंग चांगल्या प्रकारे होऊ शकते, स्कॅन्स देखील स्पष्ट असतात.

✔ डॉप्लरद्वारे हृदयाचे ठोके सहज ऐकू येतात.

पोस्टेरियर प्लेसेंटाचे दुष्परिणाम

✖ उशी सारखा आधार मिळत नाही, ज्यामुळे बाळाच्या काही हालचालींचा त्रास होऊ शकतो.

✖ पाठदुखीचा त्रास वाढू शकतो, कारण बाळाची स्थिती हा त्रास वाढवू शकते.

निष्कर्ष

प्लेसेंटा स्थितींचे अँटेरिअर आणि पोस्टेरियर हे सामान्य प्रकार आहेत, आणि प्रत्येकाचे आपले एक वैशिष्ट्य आहे.अँटेरिअर प्लॅसेंटा बाळाच्या हालचालींना उशी सारखा आधार देतो आणि त्यांची जाणीव उशिरा होते, त्याउलट पोस्टेरियर प्लेसेंटामुळे बाळाच्या हालचाली लवकर आणि स्पष्टपणे जाणवतात.

दोन्ही स्थितींचा गर्भावस्थेवर विशेष परिणाम होत नाही, तरी प्लेसेंटा प्रिव्हिया यासारखा धोका निर्माण होऊ शकतो आणि अशा स्थितीत जास्त काळजी घेणे आवश्यक असते. गर्भावस्थेत तुमच्या प्लेसेंटाची स्थिती जाणून घेतल्याने सगळं व्यवस्थित असल्याची खात्री होते आणि बाळाच्या आरोग्याचे निरीक्षण करण्यामध्ये मदत होते.

गर्भावस्थेसंबंधी अचूक निदानांसाठी, मेट्रोपोलिस हेल्थकेअर कुशल पॅथोलॉजी सर्व्हिसेस सोबत विश्वस्त चाचण्या आणि गर्भवती महिलांसाठी सर्वोत्तम सुविधा प्रदान करतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कोणती प्लेसेंटा स्थिती नैसर्गिक डिलिव्हरीसाठी उत्तम आहे?

अँटेरिअर आणि पोस्टेरियर दोन्ही स्थिती सामान्य आहेत आणि नैसर्गिक डिलिव्हरीवर यांचा कोणताही विपरीत परिणाम होत नाही. तथापि, पोस्टेरियर प्लेसेंटा नैसर्गिक डिलिव्हरी साठी आवश्यक बाळाच्या स्थितीसाठी मदत करतो. प्लेसेंटा जर खूप खालच्या बाजूला स्थित असेल, ज्यामुळे प्लेसेंटा प्रिव्हियाचा धोका निर्माण होत असेल, तरच काळजीचे कारण असू शकते आणि या स्थितीत डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक ठरते.

गर्भावस्थेत प्लेसेंटाची स्थिती बदलू शकते का?

होय, प्लेसेंटाची स्थिती बदलू शकते कारण गर्भाशयाचा विकास होतो. सुरूवतीला जर याची स्थिती खालच्या बाजूला असेल तर तिसऱ्या तिमाहीमध्ये हा वर सरकू शकतो. तथापि, जर हा खालच्या बाजूलाच राहीला (प्लेसेंटा प्रिव्हिया), तर डिलिव्हरीच्या वेळेस उद्भवू शकणाऱ्या समस्या टाळण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक ठरते. प्लेसेंटाच्या हालचालीचे निरीक्षण करण्यासाठी नियमित अल्ट्रासाऊंड मदत करू शकतात.

अँटेरिअर प्लॅसेंटाचे काही धोके आहेत का?

होय, सामान्यतः अपायकारक नाही, पण अँटेरिअर प्लॅसेंटामुळे बाळाच्या हालचाली लवकर जाणवत नाहीत. यामुळे अल्ट्रासाऊंड्स आणि डॉप्लरद्वारा केलेले निरीक्षण आव्हानात्मक होऊ शकते. काही केसेसमध्ये, प्लेसेंटा प्रिव्हियाचा धोका वाढतो, ज्यामध्ये लेबर आणि डिलिव्हरीच्या वेळेस उद्भवणाऱ्या समस्या टाळण्यासाठी जास्त काळजी घेणे गरजेचे असते.

माझ्या प्लेसेंटाची स्थिती अँटेरिअर आहे की पोस्टेरियर, हे मी कसे जाणून घेऊ शकतो?

अल्ट्रासाऊंडच्या मदतीने 18-20व्या आठवड्यात तुमचे डॉक्टर तुमच्या प्लेसेंटाची स्थिती तपासू शकतात. जर प्लेसेंटा गर्भाशयाच्या पुढच्या बाजूला असेल तर त्याला अँटेरिअर स्थिती म्हणतात आणि जर प्लेसेंटा मागच्या बाजूाला स्थित असेल तर त्याला पोस्टेरियर स्थिती म्हणतात. या माहितीमुळे बाळाच्या हालचालीचा अंदाज घेता येतो आणि गर्भावस्थेतील काही आवश्यक निरीक्षण केले जाऊ शकते.

एकचवेळी अँटेरिअर आणि पोस्टेरियर प्लेसेंटा तयार होऊ शकतो का?

होय, जेव्हा प्लेसेंटा दोन भागांमध्ये विकसित होतो तेव्हा प्लेसेंटा बिलोबाटा होतो, जो अँटेरिअर आणि पोस्टेरियर दोन्ही स्थितींमध्ये तयार होतो. सामान्यतः यामुळे कोणताही धोका निर्माण होत नाही पण प्लेसेंटा तसाच राहणे किंवा वासा प्रिव्हिया यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात. अल्ट्रासाऊंड्सच्या मदतीने डॉक्टर या स्थितीचे काळजीपूर्वक निरीक्षण करतात.